Szyk w zdaniu złożonym współrzędnie – die Wortfolge in der Satzverbindung

 

Szyk w zdaniu złożonym współrzędnie – die Wortfolge in der Satzverbindung

 

Zdanie złożone współrzędnie może występować jako zdanie:

·         bezspójnikowe, 

·         ze spójnikami, po których zastosować należy szyk prosty, 

·         ze spójnikami, po których zastosować należy szyk przestawny. 

 

Zdanie bezspójnikowe – zdanie takie składa się z jednego lub więcej zdań pojedynczych:

Wir gehen in die Schule, wir muessen viel lernen. (Idziemy do szkoły, musimy się dużo uczyć.)   

Das Wetter ist schoen, ich gehe spazieren. (Pogoda jest piękna, idę na spacer.)      

Ich mag Tiere, ich habe zwei Huende und zwei Katzen. (Lubię zwierzęta, mam dwa psy i dwa  koty.)   

 

Zdanie ze spójnikami, po których należy zastosować szyk prosty:

·         aber – ale; 

Ich habe das neue Kleid gekauft, aber es gefaellt mir nich. (Kupiłam nową sukienkę, ale ona mi się nie podoba.)  

·         denn – ponieważ; 

Ich kann heute nicht kommen, denn ich viel zu tun habe. (Nie mogę dzisiaj przyjść, ponieważ mam dużo do zrobienia.)  

·         oder – albo; 

Ich erhole mich heute zu Hause oder ich gehe ins Kino. (Odpoczywam dzisiaj w domu albo idędo kina.)  

·         sondern – lecz; 

Meine Tochter hat gote Noten, sondern lernt sie sehr wenig. (Moja córka ma dobre oceny, lecz uczy siębardzo mało.)   

·         und – i, a; 

Ich bin siebzehn Jahre alt und ich wohne in Warschau. (Mam siedemnaście lat i mieszkam w Warszawie.)  

 

Zdanie ze spójnikami, po których należy zastosować szyk przestawny:

·         also – a więc;

Ich habe heute frei, also gehen wir ins Kino. (Mam dzisiaj wolne, więc idziemy do kina.) 

·         außerdem – poza tym, oprócz tego; 

Sie ist wirklich reich, außerdem ist sie sparsam. (Ona jest naprawdę bogata, a oprócz tego jest oszczędna.)

·         bald … bald – raz … raz;

Bald ist er brav, bald ist er so aggressiv. (Raz jest grzeczny, raz jest tak agresywny.) 

·         dann – potem; 

Ich gehe jetzt in die Schule, dann können wir Einkäufen machen. (Idę teraz do szkoły, potem możemy zrobić zakupy.) 

·         deswegen / deshalb / darum – dlatego; 

Ich habe morgen eine Klassenarbeit, deshalb muss ich heute viel lernen. (Mam jutro klasówkę, dlatego muszę się dzisiaj dużo uczyć.)   

·         einerseits … andererseits – z jednej strony … z drugiej strony; 

Einerseits möchte ich an diesem Wettbewerb teilnehmen, anderseits habe ich Angst, dass ich nicht schaffe. (Z jednej strony chciałbym / chciałabym wziąć udział w tym konkursie, z drugiej strony boję się, że nie dam rady.)

·         sonst – w przeciwnym razie; 

Du musst morgen früh aufstehen, sonst kommst du zu spät. (Musisz jutro wcześnie wstać, w przeciwnym razie przyjdziesz za późno.)

·         sowohl … als auch – zarówno … jak i;  

In der Schule lern ich sowohl Deutsch als auch Englisch. (W szkole uczę się zarówno jezyka niemieckiego jak i angielskiego.) 

·         trotzdem – mimo to; 

Ich bin krank, trotzdem muss ich in der Schule gehen. (Jestem chory / chora, mimo to muszę iść do szkoły.)

·         weder … noch – ani … ani;

Sie spricht weder Deutsch noch spricht sie Englisch. (Ona nie mowi ani w języku niemieckim ani w języku niemieckim.)